Một cây khỏe mạnh và được chăm sóc tốt sẽ dễ dàng sống sót qua mùa đông và cho năng suất cao, ổn định. Để tăng khả năng đậu quả vào cuối mùa, một loạt các biện pháp được áp dụng để cải thiện điều kiện sinh trưởng, bao gồm cắt tỉa cành, cắm cọc và che phủ cây trong mùa đông. Việc cắt tỉa đúng cách vào mùa thu sẽ giúp bụi cây phát triển nhanh hơn vào mùa xuân, tươi tốt vào mùa hè, cho ra những chồi non khỏe mạnh và quả to.
Tại sao cần cắt tỉa cây vào mùa thu?
Mâm xôi là loại cây có chu kỳ ra quả hai năm. Trong năm đầu tiên, cây phát triển và hình thành các chồi khỏe. Các chồi mới mọc được cắt tỉa để tránh chúng hút chất dinh dưỡng từ thân cây.
Sang mùa thứ hai, cành cây hóa gỗ, nụ hoa xuất hiện, và cây bụi nhỏ cho thu hoạch quả mọng đen ngọt. Để kích thích ra hoa vào mùa hè năm sau, nên cắt tỉa cây mâm xôi cho mùa đông. Nếu không, quả sẽ không đậu vào năm thứ ba.
Cắt tỉa thúc đẩy sự trẻ hóa của cây và hình thành chồi tích cựcViệc ngắt ngọn cây trong năm đầu tiên sẽ kích thích sự phát triển của các chồi bên. Việc loại bỏ các cành già và ngọn khô sẽ giúp các chồi non trưởng thành và phát triển nhanh hơn. Không nên giữ lại các thân cây năm ngoái, ngay cả khi chúng tươi tốt và khỏe mạnh. Chúng sẽ cản trở sự lưu thông không khí bình thường, khiến bụi cây yếu đi và dễ bị nấm mốc và thối rữa. Những cây như vậy có thể chết trước mùa xuân hoặc mất nhiều thời gian để phục hồi sau mùa đông.
Việc cắt tỉa cũng được sử dụng để tỉa bớt những bụi cây quá rậm rạp. Tất cả các giống mâm xôi đều ưa nắng và không chịu được bóng râm nhẹ. Độ rậm rạp quá mức sẽ ngăn ánh sáng mặt trời chiếu đến trung tâm cây, gây khó khăn cho việc thu hoạch. Vào mùa hè, do thiếu ánh sáng, quả mâm xôi sẽ chua và nhỏ, cành non phát triển chậm và không có thời gian để chín. Vào mùa thu, thân cây dài khó bảo vệ khỏi cái lạnh hơn, khiến các bụi cây bụi rậm rạp kém khả năng chống chịu sương giá.
Bạn có thể quan tâm đến:
Hạn chót hoàn thành công việc
Việc cắt tỉa cây mâm xôi vào mùa thu là một quá trình khá tốn công sức đối với những người làm vườn mới vào nghề, vì việc tạo hình bụi cây đòi hỏi phải chia cành thành các phần theo độ tuổi (một năm và hai năm một lần), và sự hiện diện của gai khiến công việc này trở nên phức tạp. Việc cắt tỉa và định vị dây leo có thể mất vài ngày.
Việc cắt tỉa mùa thu được thực hiện từ ngày 30 tháng 8 đến cuối tháng 10Người làm vườn chưa có kinh nghiệm nên bắt đầu cắt tỉa cành ngay sau khi đậu quả. Việc cắt tỉa cần được hoàn thành một tháng trước khi sương giá bắt đầu để có thể bón phân trước mùa đông. Ánh sáng mặt trời đầy đủ sẽ giúp cây phục hồi, tích lũy dinh dưỡng và phát triển khỏe mạnh hơn.
Dụng cụ xử lý bụi cây
Để thực hiện công việc này, bạn cần kéo cắt cành và kéo tỉa cành. Nếu đường kính của cành gỗ vượt quá 1,5 cm, hãy sử dụng cưa cắt cành.
Cắt tỉa bụi cây mâm xôi với một công cụ sạch sẽ và sắc bénLưỡi cưa sắc bén giúp quá trình cắt dễ dàng và nhanh chóng hơn. Răng cưa được mài sắc đặc biệt và góc cắt cố định cho phép cắt hai chiều. Dụng cụ để lại các cạnh nhẵn mịn, đều đặn, mang lại vẻ ngoài gọn gàng hơn. Quá trình này giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn.
Đối với thân cây có độ dày dưới 1,5 cm, hãy sử dụng kéo cắt tỉa. Dụng cụ không được làm gãy, nhai, tách cành, hoặc để lại vết cắt không đều. Nếu điều này xảy ra, hãy chọn một dụng cụ có khe hở tối thiểu giữa các lưỡi dao. Đối với cây bụi có gai, kéo cắt tỉa dạng đe là phù hợp. Khi cắt tỉa, luôn giữ dụng cụ ở cùng một góc để tránh làm gãy thân cây.
Sự hình thành và vị trí của roi
Có những bụi mâm xôi với thân rủ xuống và thẳng đứng, những giống không có gai, và những giống có nhiều gai thẳng hoặc cong. Khi bụi mâm xôi phát triển, các chồi non được buộc vào giá đỡ. Không nên để bụi mâm xôi mọc tự do.
Nếu không có giá đỡ, thân già và non dài sẽ đan xen vào nhau, gây khó khăn cho việc tạo hình bụi cây. Đối với các giống cây leo mọc trên mặt đất, dây leo sẽ nhanh chóng ra rễ và quả sẽ bị thối. Sử dụng giàn leo đặc biệt sẽ giúp việc cắt tỉa và thu hoạch dễ dàng hơn.
Có hai phương pháp hình thành bụi cây:
- Phương pháp quạt (dọc) được sử dụng cho các giống cây thẳng đứng. Thân cây được cố định vào giá đỡ hình quạt. Cành của năm ngoái được buộc theo chiều dọc, trong khi chồi mới được đặt theo chiều ngang dọc theo hai bên. Sau khi thu hoạch, các gân quạt được cắt tỉa trên mặt đất. Các cành già ở giữa được cắt bỏ tận gốc, và các chồi mới được gom thành một chùm, cắt ngắn xuống chiều cao 1,5 m và cố định lỏng lẻo vào giàn.
- Phương pháp dùng dây (nằm ngang) phù hợp để huấn luyện cả giống leo và giống bò. Thân cây dài, dẻo dai được quấn theo hình xoắn ốc quanh giá đỡ ở một bên, và các chồi đang phát triển cũng được cố định tương tự ở phía bên kia. Với phương pháp cắm cọc này, vụ thu hoạch trái sẽ luân phiên hàng năm. Vào mùa thu, các chồi đã ra quả và các chồi non yếu, bị hư hại sẽ được cắt bỏ hoàn toàn.
Chăm sóc cây trồng
Chăm sóc bụi cây ra quả vào giữa mùa thu giúp cây phát triển khỏe mạnh hơn, giữ lại được nhiều chồi nhất có thể cho mùa sau và hình thành nụ quả trên các chồi non.
Chăm sóc cây mâm xôi vào mùa thu:
- cắt tỉa;
- bón thúc;
- nơi trú ẩn.
Quy tắc cắt tỉa
Loại hình và độ phức tạp của công việc phụ thuộc vào tuổi của cành, giống và loại cây. Các bụi cây thẳng đứng sẽ mọc nhiều chồi từ phần ngầm. Việc cắt tỉa ngọn sẽ kích thích sự phát triển của các thân bên, từ đó tạo ra nụ hoa và quả chín.
Các loài cây leo, phân nhánh nhiều không hình thành rễ hút mà tạo ra nhiều chồi quả bên. Vào mùa hè, các dây leo dài hơn 10 mét sẽ đan xen dày đặc, khiến việc chăm sóc cây trở nên khó khăn.
Trước khi cắt tỉa, hãy kiểm tra cây để xác định tình trạng của chồi. Chồi khỏe mạnh có màu nâu, bóng, dễ uốn cong và không bị gãy. Khi bụi cây phát triển, hãy tách các thân cây đan xen, tách riêng các cành quả với các chồi non. Các giống lan được tách khỏi giàn và đặt xuống đất. Để lại năm đến mười chồi khỏe mạnh cho mùa đông. Chúng được đánh dấu bằng băng vải để tránh cắt tỉa bừa bãi.
Cách cắt tỉa quả mâm xôi đúng cách cho mùa đông:
- Dùng kéo cắt tỉa, cắt bỏ hoàn toàn những cành đã ra quả. Cắt sát gốc, không để phần ngọn nào lộ ra trên mặt đất.
- Cắt tỉa các cành non bị gãy, mỏng, quá ngắn, bị hư hỏng và có bệnh.
- Ở các giống cây tái sinh, tất cả các cành nằm dưới mặt đất đều bị cắt bỏ.
- Để hình thành các chồi bên, thân cây hàng năm được kẹp ngay phía trên chồi: các giống thẳng cao 2 m, các giống bò lan cao 3 m.
- Khi tỉa thưa các giống cây thẳng đứng, hãy để lại 4-7 chồi khỏe và 8-10 chồi đối với các giống cây rủ. Khoảng cách giữa các chồi nên là 8-10 cm.
- Thân cây non trưởng thành được cắt thành ¼, gom thành bó và cố định xuống đất hoặc trên giá đỡ thấp.
- Thân cây có thể qua đông mà không cần che phủ sẽ được cắt ngắn xuống cùng chiều cao - từ 1,5 đến 1,8 m.
Tưới nước và bón phân trước mùa đông
Sau khi loại bỏ các chồi, cây mâm xôi được bón phân kali và phân lân. Phân hữu cơ có bổ sung supe lân được đào dưới mỗi bụi. Cẩn thận đào đất dưới các bụi mâm xôi không có gai. Tổn thương hệ thống rễ của một số giống mâm xôi có thể khiến các chồi gai xuất hiện.
Nếu mùa thu ấm áp và không có mưa, hãy tưới nước thật nhiều cho cây mâm xôi trước khi phủ đất. Nên tưới ít nhất 20 lít nước dưới mỗi bụi cây. Điều này sẽ đảm bảo đất luôn ẩm, hệ thống rễ tiếp tục phát triển và cây sẽ không bị yếu đi trong mùa đông.
Để bảo vệ bụi mâm xôi khỏi sâu bệnh ẩn náu trong đất qua mùa đông, hãy sử dụng đồng sunfat hoặc dung dịch hydrogen peroxide 3%. Dung dịch được phun lên các bộ phận trên mặt đất của cây để khử trùng đất. Peroxide hoạt động như một loại phân bón có lợi cho rễ mâm xôi, cung cấp oxy cho chúng.
Nơi trú ẩn bụi rậm
Các giống cây trồng kém chịu được sương giá khắc nghiệt hơn so với các bụi cây được trồng trong rừng. Quả mâm xôi được trồng và mang về từ các vùng phía bắc có thể sống sót qua mùa đông tốt. Các giống cây leo có thể chịu được nhiệt độ xuống tới -16°C, trong khi các giống cây thẳng đứng có thể chịu được nhiệt độ xuống tới -20°C. Trước khi che phủ, hãy cào lá rụng dưới bụi cây và phủ lớp mùn khô lên luống. Thân cây mâm xôi được uốn cong xuống đất, đặt trong rãnh trên một tấm thảm đã chuẩn bị sẵn và cố định xuống đất bằng móc hoặc vòm kim loại. Tấm thảm được làm bằng lá thông, cỏ băm nhỏ, cành cây mỏng và vỏ cây.
Các giống cây leo dễ uốn cong và cuộn tròn, trong khi các cành thẳng đứng chịu được các đường cong gấp và dễ gãy. Để tránh làm hỏng cây, người ta gắn vật nặng vào ngọn thân cây sau khi cắt tỉa. Vật nặng sẽ dần dần khiến cành cây uốn cong và rơi xuống đất. Chúng được buộc bằng dây, xử lý bằng đồng sunfat và dùng ván đè xuống.
Đối với lớp phủ trên cùng, hãy sử dụng sợi nông nghiệp hoặc vật liệu cách nhiệt hữu cơ (ngô, rơm, dăm gỗ, sậy, lá cây hoặc cỏ). Màng phủ không thích hợp làm lớp phủ chính. Nó được trải như một lớp phủ bổ sung lên trên vật liệu cách nhiệt để chống ẩm. Vật liệu cách nhiệt hữu cơ giữ nhiệt tốt, nhưng vào mùa xuân, cây bị thối và ẩm ướt có thể khó loại bỏ khỏi bụi gai.
Vào mùa đông, tán lá ẩm ướt thu hút động vật gặm nhấm, gây hại cho thân cây mâm xôi non. Để ngăn ngừa điều này, hãy đặt bả trừ sâu bệnh ở giữa bụi cây. Một lớp lá thông, vân sam và cành thông sẽ ngăn chặn sâu bệnh làm tổ. Cành vân sam được đặt trên cây cùng với màng bọc thực phẩm hoặc xơ nông nghiệp.
Các giống không gai được phủ bằng phân xanh, và vào mùa đông, phủ bằng than bùn và 4-5 lớp vải sợi spunbond dày. Vật liệu không dệt được đào sâu hoặc ép chặt bằng những tấm ván dài.
Vụ thu hoạch trong tương lai phụ thuộc vào việc làm vườn vào mùa thu. Việc chăm sóc mâm xôi kịp thời và theo dõi sự phát triển của chồi cho phép bạn thu hoạch 1,2 đến 1,6 kg quả mọng thơm ngon và bổ dưỡng từ mỗi bụi vào năm sau.