Cây lê có khả năng tự tạo tán, điều này ảnh hưởng tích cực đến số lượng quả mọc trên cành. Tuy nhiên, để tối đa hóa năng suất và kéo dài tuổi thọ, cần phải chỉnh sửa hình dáng cây. Việc cắt tỉa chủ yếu được thực hiện vào mùa xuân, trước khi nhựa cây bắt đầu chảy.
Nếu bạn không chắc chắn về việc tự thực hiện quy trình này, chúng tôi khuyên bạn nên tham khảo hướng dẫn chi tiết dành cho người mới bắt đầu. Hướng dẫn này có sơ đồ rõ ràng về mão răng và giải thích chi tiết từng bước cần thực hiện, kèm theo hình ảnh minh họa.
Sự cần thiết của thủ tục
Khi sự phát triển và hướng của cành cây ăn quả không bị cản trở, chúng sẽ tạo thành tán lá dày đặc, lan rộng. Ánh sáng mặt trời bị hạn chế không thể chiếu tới phần trung tâm của tán lá, dẫn đến đậu quả yếu và phát triển quả kém.
Vì vậy, mục đích chính của việc cắt tỉa là tạo điều kiện cho năng suất tối đa và chăm sóc cây. Việc cắt tỉa kịp thời có thể làm tăng số mùa ra quả.
Việc hạn chế sinh trưởng và tỉa thưa tán lá có tác dụng có lợi cho khả năng kháng bệnh và sâu bệnh của cây. Nhìn chung, việc cắt tỉa có ba mục đích chính: tăng cường ánh sáng cho tán lá, cải thiện lưu thông không khí trong tán lá và ngăn ngừa bệnh tật. Việc cắt tỉa cũng cần thiết vì những lý do sau:
- Hình thành tán cây. Một cây có tán cây đẹp sẽ cho thu hoạch nhiều, ổn định, dễ chăm sóc hơn và cho quả nhiều.
- Điều hòa sinh trưởng. Bằng cách cắt tỉa các chồi non theo độ dài khác nhau, bạn có thể kiểm soát tốc độ phát triển của cây.
- Loại bỏ sự biến động về quả. Người làm vườn thường gặp phải tình huống cây cho thu hoạch nhiều năm này, nhưng lại ít năm sau, hoặc thậm chí không có quả nào. Việc tỉa cành lê giúp loại bỏ sự biến động này.
- Cải thiện quả. Quy trình hàng năm này sẽ cho ra quả to hơn và hương vị đậm đà hơn.
Thời gian tối ưu
Việc xác định thời điểm chính xác để thực hiện quy trình này rất khó khăn. Một số người làm vườn khăng khăng rằng nên cắt tỉa khi nhiệt độ bên ngoài xuống dưới mức đóng băng. Tuy nhiên, việc này chắc chắn phải được thực hiện trước khi những chiếc lá đầu tiên xuất hiện. Cũng không thể xác định chính xác ngày tháng.
Mùa xuân không đến cùng một lúcvà do thời tiết thay đổi nên những ngày ấm áp bắt đầu khác nhau theo từng năm.
Tuy nhiên, vẫn có thể ước tính thời gian cắt tỉa gần đúng. Thời gian này phụ thuộc vào vùng khí hậu nơi cây được trồng. Ở miền Trung nước Nga, việc cắt tỉa được thực hiện sớm nhất là vào cuối tháng Ba hoặc tuần đầu tiên của tháng Tư. Ở các vùng phía Nam, nơi mùa đông ngắn hơn, công việc bắt đầu sớm hơn một tháng. Ở những vùng khí hậu lạnh hơn, cây được cắt tỉa vào khoảng cuối tháng Tư hoặc đầu tháng Năm.
Kỹ thuật
Người làm vườn có kinh nghiệm tự thực hiện việc tạo hình và trẻ hóa tán cây. Người mới bắt đầu hoặc nghiệp dư nên học hỏi từ các chuyên gia hoặc hiểu rõ hơn về quy trình này. Việc cắt tỉa không đúng cách có thể gây bệnh hoặc chết cây. Người làm vườn phải có thiết bị cần thiết và hiểu rõ cấu trúc cây, quy trình phù hợp và cách bảo vệ vết cắt.
Các công cụ cần thiết
Tốt nhất nên chuẩn bị trước dụng cụ và vật liệu phụ trợ. Việc thiếu dụng cụ hoặc dụng cụ không hoạt động có thể khiến việc cắt tỉa bị trì hoãn vài ngày. Trong trường hợp này, bạn có thể không hoàn thành công việc trong khung thời gian tối ưu. Bạn sẽ cần những dụng cụ sau:
- Kéo cắt tỉa cây và kéo cắt cành. Chúng được dùng để cắt tỉa những cành mỏng.
- Một con dao sắc. Cần thiết để cắt tỉa những cành rất mỏng.
- Một cái cưa sắt. Nó được dùng để cắt những cành cây to và thân cây.
- Kéo cắt tỉa có lưỡi kéo dài để cắt phần ngọn của cây.
- Thang.
- Một hợp chất bảo vệ để bảo vệ vết cắt mới. Bạn có thể sử dụng sơn dầu, dầu khô tự nhiên, dầu hạt lanh, dầu xanh lá cây rực rỡ hoặc các chất khác.
Cấu trúc và cấu trúc của gỗ
Để cây lê phát triển tốt, tán cây phải cân đối. Điều này có nghĩa là các cành chính phải hướng theo các hướng khác nhau so với trục thẳng đứng của cây, đồng thời kích thước và trọng lượng của chúng phải gần bằng nhau.
Thiết kế này sẽ đảm bảo trọng tâm được phân bổ đều, ngăn quả lê bị nghiêng sang một bên và tăng đáng kể độ ổn định của cây. Do đó, việc nghiên cứu và tìm hiểu cấu trúc của cây là rất đáng giá.
Những gì cần phải cắt giảm
Trước khi bắt đầu công việc, điều quan trọng là phải kiểm tra kỹ lưỡng cấu trúc của cây từ mọi phía, xác định cành nào nên cắt bỏ và cành nào nên giữ lại, dựa trên cấu trúc cân bằng được mô tả ở trên. Việc cắt tỉa đầu tiên (chính) được thực hiện ngay sau khi trồng cây con. Việc này giúp cây phân nhánh nhiều hơn và thúc đẩy sự hình thành các cành mang quả. Các chồi hút nước, hình thành nhiều sau thời kỳ ngủ đông, được cắt bỏ riêng.
Quy tắc
Khi làm việc, hãy xác định thứ tự cắt cành. Đầu tiên, cắt bỏ những chồi đã mọc ra khỏi thân cây. Sau đó, bắt đầu tỉa những cành thẳng đứng. Khi sử dụng dụng cụ cắt, hãy chú ý đến chuyển động của bạn và theo dõi vị trí của các chồi gần đó.
Chỉ cần một chút sơ suất cũng có thể làm hỏng lớp vỏ mỏng manh của cây. Một vết cắt nông sẽ mất nhiều thời gian để lành lại. Nếu cần cắt cành có đường kính lớn hơn 3 cm, trước tiên hãy cắt từ phía dưới, sau đó từ phía trên. Việc này sẽ giúp ngăn ngừa cành còn lại bị tách ra.
Bảo vệ vết cắt
Khi cắt bỏ những phần không mong muốn, phần gỗ lộ ra sẽ vẫn còn, không bị vỏ cây che phủ. Những khu vực này cần được bảo vệ bằng các hợp chất đặc biệt để ngăn ngừa sự hấp thụ nước và thối rữa. Những hư hại có đường kính nhỏ hơn sẽ giúp cây phục hồi dễ dàng hơn. Tuy nhiên, nếu cành cây không lớn hơn 30 mm, không cần sử dụng hợp chất bảo vệ. Đối với những cành cây lớn hơn, chỉ cần xử lý phần rìa ngoài. Chất trám sẽ bảo vệ tầng sinh gỗ khỏi sự mất nước quá mức.
Các loại cắt tỉa
Cắt tỉa chồi non và cành già là một trong những quy trình chăm sóc cây quan trọng nhất. Tùy thuộc vào độ tuổi của cây lê, có các quy trình cắt tỉa hình thành, trẻ hóa và vệ sinh. Các quy trình này giúp cây phát triển tốt, cho quả lâu hơn và cho năng suất cao hơn. Để hiểu rõ hơn về chiến lược này, những mảnh vụn, cần phải lưu ý rằng trong suốt vòng đời của mình, thực vật trải qua những giai đoạn phát triển nhất định theo độ tuổi.
Hình thành
Một quy trình nhằm tạo ra tán cây xòe rộng, cân đối và bộ khung chắc chắn cho cây. Chỉ những cây non mới được thực hiện quy trình này, và chỉ vào mùa xuân. Việc tạo hình bắt đầu từ vườn ươm, nơi cây được tạo hình để đáp ứng các yêu cầu tiêu chuẩn. Các quy tắc cơ bản:
- Trước tiên, hãy xác định kích thước gần đúng của tán cây trưởng thành. Nếu trồng gần nhà, các cành cây xòe rộng không nên che bóng cửa sổ. Khi trồng cây lê gần lối đi bộ hoặc khu vực giao thông, các cành thấp nên được uốn cong để không che khuất tầm nhìn.
- Trong quá trình cắt tỉa, họ cố gắng tạo ra một thân cây thẳng đứng với tán cây cân đối.
- Một ngọn tạm thời được hình thành trên cây con. Ngọn vĩnh viễn sẽ xuất hiện khi cây đạt kích thước mong muốn. Sau đó, ngọn tạm thời và tán xung quanh sẽ được cắt bỏ. Khi chồi trung tâm phát triển, hướng của nó được theo dõi, và thân thứ hai được cắt bỏ khi chồi chính bắt đầu phân nhánh.
- Cắt bỏ những cành cong nhiều mọc dọc theo tán cây. Chúng có thể che khuất các chồi khác, khiến chúng bị khô héo và chết.
- Tỉa bớt tán cây. Số lượng lớn cành mọc thành một vòng xoắn sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của cây trưởng thành. Khi các chồi dày lên, chúng bắt đầu mọc lại và đan xen vào nhau. Việc cắt bỏ chúng ở độ tuổi này rất khó khăn, vì có thể gây ra thiệt hại đáng kể và có khả năng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào thân cây.
- Việc cắt tỉa cây lê được thực hiện trước khi chúng đạt 20-25 năm tuổi.
Vương miện thưa thớt
Cấu trúc cây gần với hình dạng tự nhiên nhất. Các cành được sắp xếp theo nhóm ngang - tầng quả. Việc tạo hình cây bắt đầu từ khi cây được một tuổi. Trên cây non, vùng thân cây được đo ở khoảng cách 0,5 m tính từ mặt đất.
Không nên để cây thấp hơn: cành mọc thấp sẽ ảnh hưởng đến việc chăm sóc vườn lê. Để thân cây quá cao cũng không tốt. Vào mùa hè, cây sẽ bị ánh nắng trực tiếp chiếu vào, gây bỏng nhiệt, và vào mùa đông, sương giá có thể gây nứt thân.
Đo thêm 30 cm từ mép thân cây. Đây sẽ là tầng cành chính đầu tiên. Tất cả các chồi phía trên điểm này đều được cắt bỏ. Chỉ để lại một chồi phát triển tốt, nằm ngay phía trên vết cắt gai. Việc này là cần thiết để đảm bảo thân cây hoàn toàn thẳng đứng.
Cắt phía trên chồi bằng dao sắc, tạo góc 30° so với trục chồi. Thao tác này phải được thực hiện hết sức cẩn thận: tránh để gốc quá dài hoặc cắt tỉa quá mức. Nếu người làm vườn không chắc chắn về khả năng thành công, có thể để lại một chồi dài khoảng 10 cm. Chồi này sẽ được dùng để buộc chồi mới vào gai này.
Vào mùa hè, hãy kiểm tra các chồi non trên thân cây. Nếu chúng đã mọc, hãy ngắt chúng phía trên lá thứ tư. Sau đó, sự phát triển của chúng sẽ dừng lại, nhưng chúng sẽ góp phần vào sự phát triển của thân cây và hình thành hàng cành xương phía dưới.
Năm sau, những chồi mọc um tùm cũng được cắt bỏ khỏi thân cây. Ba cành dày được để lại ở vị trí các cành xương, được định hướng đối xứng với trục cây. Cành đầu tiên được đặt ngang thân cây, và các cành tiếp theo được đặt cách nhau khoảng 15 cm. Hướng mong muốn của các cành là tạo thành một góc 120° với nhau.
Nếu chồi đã hình thành trên thân cây, mọc song song với thân cây, cần phải cắt bỏ chúng. Đây là những cành cạnh tranh phát triển nhanh tương đương, nhưng không thích hợp làm cành chính. Khi chúng lớn hơn, chồi có thể gãy, làm hỏng thân chính.
Ngoài các cành cạnh tranh, những cành khỏe mạnh khác không thuộc lõi cây cũng được cắt bỏ hoàn toàn. Vết cắt được thực hiện ở gốc, nơi đã hình thành một khối sưng tròn. Đây chính là nguồn gốc của thuật ngữ làm vườn "cắt tỉa theo vòng". Khối sưng này chứa nhiều tế bào hoạt động có khả năng phân chia nhanh chóng. Nhờ những tế bào này, thiệt hại được phục hồi nhanh chóng.
Những cành ngắn (dài đến 30 cm) tốt nhất nên để nguyên. Hầu hết chúng có xu hướng ra quả hơn là phát triển. Những người mới làm vườn thường không biết điều này và cắt tỉa tất cả theo cùng một cách, tự tin rằng mình đang làm đúng. Các cành chính cần được chăm sóc thêm. Để đảm bảo sự phát triển đồng đều, chúng được tạo điều kiện riêng biệt. Phần ngọn của các chồi được để ở cùng một độ cao.
Những cành dài hơn thì cong xuống đất, trong khi những cành ngắn hơn thì ngược lại, được nâng lên cao.
Năm sau, một tầng quả thứ hai được hình thành. Ba nhánh xương được giữ nguyên theo cách tương tự, phân kỳ ở góc khoảng 120°. Khoảng cách đến tầng dưới là 50-60 cm. Các nhánh chính được xếp thẳng hàng với nhau để tạo thành tán cây đồng đều.
Cắt tỉa các chồi cạnh tranh và chồi khỏe mạnh dư thừa. Những chồi khỏe mạnh còn sót lại từ mùa xuân trước được giữ nguyên, nhưng nếu chúng gây phiền toái, chúng sẽ được cắt tỉa lại. Một năm sau, một nhánh chính khác được trồng cách hai nhánh phụ 40 cm. Việc này hoàn tất việc hình thành bộ khung của tán cây.
Vương miện hình chén
Với tán cây hình dạng này, các cành chính mọc ra từ một điểm duy nhất. Ba đến bốn chồi khỏe, được sắp xếp đối xứng với trục cây, sẽ được chọn để tạo hình. Người làm vườn phân biệt tán cây hình chén tiêu chuẩn và tán cây hình chén cải tiến. Ở tán cây hình chén, các cành xương được sắp xếp gọn gàng nhưng cách nhau một khoảng nhỏ. Những quả lê có tán cây cải tiến có sức sống tốt hơn và điều kiện không khí và ánh sáng tuyệt vời bên trong tán lá.
Việc tạo hình cây lê bắt đầu vào năm đầu tiên sau khi trồng. Chọn những cành khỏe mạnh, mọc đối xứng. Cành dưới được đặt cách mặt đất 50-60 cm để tạo thành thân cây. Cành trên tốt nhất nên hướng về phía bắc để tránh tán cây hướng về phía mặt trời. Bất kỳ cành nào mọc phía trên nó, bao gồm cả cành chính, đều phải được cắt bỏ.
Mùa xuân năm sau, việc cắt tỉa được giảm thiểu tối đa. Điều này thúc đẩy quá trình phát triển tán lá nhanh hơn và đẩy nhanh quá trình đậu quả. Một số người làm vườn không cắt tỉa hoàn toàn, nhưng cây non luôn có chồi mọc sai hướng. Do đó, tốt nhất là nên loại bỏ chúng sớm, nhưng các cành gầy được cắt tỉa rất ít hoặc không cắt tỉa. Chúng chỉ còn lại hai chồi khỏe mạnh.
Từ đó, các nhánh xương bậc hai sẽ hình thành. Các đối thủ cạnh tranh với các nhạc trưởng sẽ bị loại bỏ "trên sàn đấu".
Vào năm thứ ba, cây được kiểm tra cẩn thận, đánh giá sự phát triển của các cành chính. Dựa trên kết quả này, việc cắt tỉa được thực hiện. Các cành chính bị bệnh hoặc mọc thẳng đứng sẽ được cắt ngắn. Các cành chính phụ sẽ được cắt bỏ khi chúng phát triển nhanh hơn các cành chính.
Tất cả các thân cây hướng về trung tâm hoặc che quá nhiều tán lá đều được cắt bỏ "tại vòng" hoặc tại hai nụ. Tuy nhiên, tốt nhất là không nên cắt quá mức: phần giữa của cây không nên để trống; các chồi khỏe nên được phân bố đều bên trong.
Vệ sinh
Chăm sóc phòng ngừa được thực hiện để cải thiện sự phát triển của cây, thúc đẩy quá trình sinh trưởng và ra quả sớm. Trong quá trình này, tất cả các chồi thừa hoặc bị hư hỏng đều được loại bỏ. Các cành khô được cắt sát gốc.
Việc cắt bỏ chúng sẽ phục hồi hệ thống mạch máu và kích thích sự phát triển của các bộ phận khỏe mạnh của cây. Ngoài các cành bị hư hại, các cành mọc hướng vào trong hoặc mọc thẳng đứng cũng sẽ được cắt bỏ.
Loại trước sẽ tạo thêm bóng râm, trong khi loại sau có thể không chịu được sức nặng của quả và bị vỡ.
Hỗ trợ
Kiểu cắt tỉa này bắt đầu trước khi tán cây hình thành hoàn chỉnh. Nó cho phép:
- Để đẩy nhanh quá trình sản xuất quả đầu tiên và tăng số lượng quả.
- Cải thiện hương vị của trái cây.
- Tăng khả năng chống chịu sương giá của cây.
- Giúp việc chăm sóc cây trồng và thu hoạch quả dễ dàng hơn.
- Ngăn ngừa sự phát triển quá mức của tán lá.
- Cho phép ánh sáng mặt trời và luồng không khí đi vào khối lá một cách tự do.
- Loại bỏ các cành bị bệnh, bị thương, cọ xát làm ảnh hưởng đến sự phát triển của cây và làm giảm năng suất.
Sau đó, tất cả các lá sẽ nhận được lượng ánh sáng tối ưu, điều này ảnh hưởng tích cực đến việc đậu quả. Nếu cần hạn chế sự phát triển của cây, khi cây đạt kích thước phù hợp, hãy loại bỏ dây dẫn trung tâm, từ đó chuyển hướng sự phát triển sang một chồi bên yếu hơn. Việc cắt tỉa duy trì được khuyến nghị thực hiện theo mùa, nhưng bằng cách loại bỏ một số ít các bộ phận sinh dưỡng cùng một lúc. Đây là cách duy nhất để đạt hiệu quả cao nhất.
Một kiểu tóc phù hợp
Lê là một loại cây trồng trong vườn cần nhiều ánh sáng mặt trời ở mọi giai đoạn sinh trưởng. Việc cắt tỉa tạo hình, cùng với việc chăm sóc và vệ sinh được thực hiện để đảm bảo tất cả các chất dinh dưỡng và hợp chất có lợi được dẫn truyền đến quả.
Điều này tác động tích cực đến hương vị và khả năng tiêu thụ của quả lê. Hơn nữa, việc trồng lê đúng cách sẽ hạn chế sự phát triển hướng lên của quả lê, giúp việc thu hoạch dễ dàng hơn.
Cây non
Việc cắt tỉa được thực hiện vào năm tiếp theo sau khi trồng, khi cây con đã bén rễ và phát triển khỏe mạnh. Quy trình cắt tỉa đầu tiên là quan trọng nhất: nó quyết định sự hình thành của thân cây, cành và tán cây.
Việc cắt tỉa cây lê non được thực hiện vào mùa xuân, khi cây bắt đầu phát triển và có đủ sức mạnh để chữa lành mọi tổn thương và kháng bệnh. Hơn nữa, việc cắt ngắn một phần tư chiều dài cành sẽ giúp cây ra nhiều nhánh và hình thành chồi quả.
Cây lê trưởng thành
Nguyên tắc chính khi cắt tỉa cây ăn quả là không gây hại. Nếu cây bị hư hại nghiêm trọng, cây sẽ phải tốn nhiều năng lượng để phục hồi. Điều này sẽ dẫn đến giảm năng suất quả và giảm hương vị.
Khi cây lê đã ổn định, các chồi bên trong che phủ quá nhiều tán cây sẽ được cắt bỏ, và thân cây trung tâm sẽ được cắt ngắn đi một phần tư. Hơn nữa, chiều dài của các cành xương sẽ được giới hạn, cắt tỉa cho bằng nhau và các cành cạnh tranh sẽ bị loại bỏ.
Cây cổ thụ
Loại lê này được trẻ hóa để phục hồi khả năng ra quả. Quả thu được sẽ khỏe mạnh và mọng nước hơn. Đây là cách người làm vườn cải thiện chất lượng quả một cách nhân tạo.
Việc cắt tỉa trẻ hóa là cần thiết để tạo tán lá hình chén với phần giữa hở. Điều này đảm bảo lưu thông không khí tốt và cho phép nhiều ánh sáng mặt trời chiếu tới lá hơn, mang lại lợi ích cho vụ thu hoạch sau.
Đọc thêm
Quá trình tái tạo cây lê già bắt đầu bằng việc tỉa bớt tán. Những cành khô, hư hỏng được cắt bỏ khỏi phần trung tâm. Chúng được cắt tỉa đến tận gốc, và phần cắt được phủ một lớp hợp chất bảo vệ.
Việc này sẽ giúp cây mau lành. Cắt tỉa chồi non và thân cây sau cùng. Tốt nhất là cắt bỏ những cành không ra quả mọc song song với thân cây, tập trung ở tán lá và tạo thành một góc nhọn.
Chăm sóc sau phẫu thuật
Việc theo dõi sức khỏe của cây trong vườn, đặc biệt là cây non, phải được thực hiện thường xuyên, kỹ lưỡng và đúng kỹ thuật. Sau khi cắt tỉa vào mùa xuân, khi nhiệt độ luôn trên 0 độ C và đất đã tan băng, đất xung quanh thân cây sẽ được đào lên. Việc này được thực hiện cẩn thận để tránh làm hỏng rễ cây, vốn nằm gần bề mặt. Sau đó, đất tơi xốp sẽ được phủ lớp mùn.
Cây bị suy yếu trong mùa đông cần được bón phân mùa xuân. Sau khi cắt tỉa, cây sẽ cần sức mạnh để phục hồi tổn thương. Tốt nhất nên bón phân hữu cơ hoặc khoáng không chứa nitơ. Nitơ sẽ tích tụ nhanh chóng trong mô xốp của quả lê, ảnh hưởng đến hương vị và kết cấu của quả. Trước khi những chiếc lá đầu tiên xuất hiện, hãy xử lý vườn để loại bỏ sâu bệnh.
Những sai lầm thường gặp
Một sai lầm phổ biến của những người làm vườn mới vào nghề là chỉ cắt bỏ những cành chết và hư hại. Việc cắt tỉa này dựa trên niềm tin rằng thiệt hại sẽ không tiến triển hoặc lan rộng hơn giai đoạn ban đầu. Chồi nên được cắt đến tận nụ khỏe mạnh đầu tiên. Một sai lầm khác là trồng quá dày đặc trên tán cây. Những cành cây mọc sát nhau sẽ bắt đầu cọ xát vào nhau khi có gió mạnh.
Cắt tỉa đến tận nụ là một quy trình phức tạp, có thể gây khó khăn cho những người làm vườn mới vào nghề. Người mới thường mắc sai lầm, chẳng hạn như để lại gốc cây lớn, cắt tỉa quá mức ở gốc, hoặc cắt cành lệch. Một lỗi kỹ thuật khác là sử dụng dụng cụ cùn hoặc bẩn. Dụng cụ cùn hoặc bẩn sẽ để lại các rãnh sâu hoặc gờ trên vết cắt, có thể dẫn đến thối rữa. Dụng cụ bẩn cũng có thể gây nhiễm nấm cho vết cắt.


Đặc điểm của việc trồng lê từ hạt tại nhà
Đốm đen trên quả lê: nguyên nhân và phương pháp điều trị
Cách ghép cây lê vào cây táo: hướng dẫn từng bước kèm hình ảnh
Tại sao cây lê bị khô héo? Phương pháp kiểm soát và phòng ngừa